Zespół policystycznych jajników (PCOS) a wypadanie włosów: przyczyny, objawy i leczenie

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – to złożone zaburzenie endokrynologiczne u kobiet, charakteryzujące się licznymi torbielami w jajnikach, zaburzeniem hormonalnym oraz występowaniem określonych objawów. W przypadku PCOS może rozwinąć się łysienie androgenowe (AGA).

PCOS może występować u kobiet bez wyraźnych zaburzeń hormonalnych i objawów.

✅ Objawy PCOS

• Nieregularne miesiączki lub ich brak.
• Krótki (poniżej 21 dni) lub długi cykl menstruacyjny (powyżej 35 dni).
• Długość miesiączki krótsza niż 2 dni lub dłuższa niż 7 dni.
• Obfite krwawienia miesiączkowe.
• Silne bóle menstruacyjne.
• Problemy z owulacją, niepłodność.
• Wypadanie włosów.
• Nadmierne owłosienie twarzy i ciała (hirsutyzm).
• Tłusta skóra, trądzik.
• Przyrost masy ciała lub otyłość, szczególnie w okolicy brzucha i talii.

✅ Wpływ PCOS na włosy

Jednym z objawów PCOS jest nie tylko nadmierny wzrost włosów na twarzy i ciele, ale także odwrotne zjawisko – wypadanie włosów na głowie. W PCOS dochodzi do nadmiernej produkcji męskich hormonów płciowych – androgenów, które hamują wzrost włosów, wiążąc się z receptorami androgenowymi w brodawce skórnej mieszka włosowego. Androgeny zaburzają także cykl wzrostu włosa: skraca się aktywna faza wzrostu (anagen), a wydłuża faza spoczynku i wypadania (telogen), przy czym dochodzi do miniaturyzacji mieszka włosowego.

❗ Androgeny są produkowane głównie w jajnikach i nadnerczach.

✔️ Jajniki
Prawidłowo jajniki wytwarzają zarówno estrogeny z progesteronem, jak i androgeny, ale w PCOS obserwuje się nadmierną sekrecję androgenów przez jajniki (testosteronu i androstenedionu), co prowadzi do różnych problemów, w tym:

• Wypadanie włosów na głowie.
• Nadmierny wzrost włosów na twarzy i ciele.
• Trądzik, tłusta skóra z powodu nadmiernej sekrecji sebum.

Jajniki produkują androgeny pod wpływem hormonu luteinizującego (LH). W PCOS obserwuje się dysbalans między LH a hormonem folikulotropowym (FSH), co prowadzi do hiperandrogenizmu i łysienia.

✔️ Nadnercza
U kobiet z PCOS może występować zwiększona produkcja androgenów zarówno w jajnikach, jak i w nadnerczach, co nazywa się mieszanym hiperandrogenizmem. Nadnercza wydzielają hormony dehydroepiandrosteron (DHEA) i androstenedion.

✅ Dane naukowe: łysienie w PCOS

🔔 Zgodnie z danymi naukowymi z 2022 roku u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) częściej występuje łysienie androgenowe (żeńska postać łysienia). Jednocześnie wpływ PCOS na rozwój utraty włosów nie został jeszcze w pełni wyjaśniony. Choć podwyższony poziom androgenów często wiąże się z wypadaniem włosów, dokładne mechanizmy tego procesu nie są do końca poznane. W niektórych przypadkach łysienie androgenowe może występować nawet przy prawidłowych wynikach hormonów w badaniach [4].

🔔 W 2025 roku przeprowadzono metaanalizę naukową, która potwierdziła dwukierunkowy związek między PCOS a łysieniem androgenowym u kobiet. Wykazano wyższy odsetek PCOS i nieregularnych cykli miesiączkowych u pacjentek z łysieniem androgenowym, a także częstsze występowanie łysienia androgenowego u kobiet z PCOS. Wyniki podkreśliły znaczenie dokładnej oceny regularności cyklu miesiączkowego, objawów hiperandrogenizmu oraz problemów z płodnością u kobiet z rozpoznanym łysieniem androgenowym [5].

✅ Przyczyny PCOS

Przyczyny występowania PCOS nie są jeszcze dokładnie znane, ale uważa się, że następujące czynniki mogą przyczyniać się do rozwoju choroby:

1. Czynniki genetyczne
Predyspozycje dziedziczne (historia rodzinna) mogą odgrywać rolę w rozwoju PCOS i podwyższeniu poziomu androgenów.

2. Insulinooporność
U wielu kobiet z PCOS stwierdza się insulinooporność, a podwyższony poziom hormonu insuliny we krwi powoduje, że jajniki produkują jeszcze więcej androgenów, które hamują mieszki włosowe.

Insulinooporność (IR) – stan, w którym komórki organizmu tracą wrażliwość na hormon insulinę wydzielaną przez trzustkę. Prowadzi to do obniżonego wchłaniania glukozy i podwyższenia poziomu cukru we krwi. IR jest zwiastunem rozwoju cukrzycy typu 2.

3. Cukrzyca typu 2
Zwiększa ryzyko rozwoju PCOS.

4. Nadwaga i nieprawidłowe odżywianie
Mogą pogarszać IR, co stymuluje dalszy wzrost poziomu androgenów.

5. Procesy zapalne
Niektóre badania wskazują na obecność przewlekłych stanów zapalnych u kobiet z PCOS, co również może przyczyniać się do podwyższenia poziomu androgenów.

❗ Nadmierna produkcja androgenów nie tylko hamuje wzrost włosów, ale także tłumi owulację, co prowadzi do nieregularnych miesiączek lub ich braku. Stan ten może być przyczyną niepłodności u kobiet z PCOS.

✅ Diagnostyka PCOS

• Ocena kliniczna: ginekolog przeprowadza badanie i zbiera wywiad, w tym informacje o cyklu miesiączkowym, zmianach masy ciała, objawach hiperandrogenizmu oraz stanie skóry i włosów.
• Badania laboratoryjne: zlecane są badania krwi na poziom hormonów (LH, FSH, testosteron, androstenedion, DHEA‑S, hormon antymüllerowski /AMH/), insuliny, test tolerancji glukozy, profil lipidowy.
• Badanie ultrasonograficzne: przezpochwowe USG jajników pozwala wykryć torbiele, które są charakterystycznym objawem PCOS. W razie potrzeby wykonuje się USG narządów jamy brzusznej.

✅ Leczenie PCOS

Leczenie PCOS ma na celu łagodzenie objawów.

Leczenie farmakologiczne

• Doustne środki antykoncepcyjne w celu normalizacji cyklu miesiączkowego, obniżenia poziomu androgenów oraz zmniejszenia objawów hirsutyzmu, trądziku i łysienia.
• Środki antyandrogenowe wspomagające leczenie hirsutyzmu, trądziku i odbudowę wzrostu włosów na głowie (blokery DHT).
• Preparaty zwiększające wrażliwość na insulinę (w przypadku insulinooporności lub cukrzycy typu 2).
• Preparaty stymulujące owulację u kobiet, które starają się zajść w ciążę.

🔔 Zgodnie z badaniami naukowymi, mio‑inozytol w połączeniu z kwasem foliowym ma wyraźnie pozytywny wpływ na kobiety z PCOS i łysieniem androgenowym (AGA). Zwiększa wrażliwość komórek na insulinę, poprawia profil metaboliczny, obniża poziom całkowitego i wolnego testosteronu oraz podnosi SHBG (globulinę wiążącą hormony płciowe), co pomaga zmniejszać objawy hiperandrogenizmu, w tym wypadanie włosów [2, 3]. Regularne przyjmowanie preparatów przez 3–6 miesięcy wspiera funkcje rozrodcze, przywraca owulację i normalizuje równowagę hormonalną. Takie podejście jest bezpieczniejszą strategią niż stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych w celu redukcji objawów androgenowych i poprawy zdrowia kobiet z PCOS i AGA.
Szczegóły – sekcja „Witamina B8 (inozytol)”.

🔔 W innych badaniach naukowych wykazano, że niski poziom witaminy D jest związany z podwyższonym poziomem androgenów u kobiet z PCOS. Niedobór witaminy D powinien być traktowany jako dodatkowy czynnik ryzyka rozwoju PCOS [1]. Szczegóły – w sekcji „Niedobór witaminy D”.

Środki miejscowe

Dla włosów skuteczne są zewnętrzne środki blokujące DHT o udowodnionej naukowo skuteczności w leczeniu łysienia androgenowego (AGA): kofeina, rozmaryn, palma sabałowa, olej z dyni i inne. Szczegółowo w dziale „Rośliny, włosy, nauka”.

Opracowano specjalne, etapowe SCHEMATY odbudowy włosów od zewnątrz, które obejmują środki z blokatorami DHT:

• SCHEMATY odbudowy włosów NA ZEWNĄTRZ

Dieta przy insulinooporności i zmiana stylu życia

Umiarkowana aktywność fizyczna, prawidłowe odżywianie, zdrowy styl życia, rezygnacja z używek i kontrola stresu pomagają obniżyć masę ciała i poprawić wrażliwość na insulinę. Utrata 5–10% masy ciała znacząco poprawia objawy.
Pomoc: „Dieta przy insulinooporności” i „Co robić w stresie”.

Leczenie chirurgiczne

W niektórych przypadkach wykonuje się operację jajników (laparoskopię), która pomaga przywrócić prawidłową owulację, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne.

Ważne! Niezwykle istotne jest skonsultowanie się z ginekologiem lub ginekologiem-endokrynologiem przy wyraźnych objawach PCOS! Choroba wymaga szczególnej uwagi i indywidualnego leczenia, zwłaszcza przy rozwoju łysienia, niepłodności i cukrzycy.

Treść artykułu ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed podjęciem decyzji dotyczących zdrowia należy skonsultować się z lekarzem.

✅ Źródła

[1] Gokosmanoglu F. et al., 2020, Afr Health Sci, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8351864/
[2] Unfer V. et al., 2017, Endocr Connect, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5655679/
[3] Costantino D. et al., 2009, Eur Rev Med Pharmacol Sci, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19499845/
[4] Jiang VS. et al., 2022, Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36226726/
[5] Rayner D. et al., 2025, JAAD International, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666328725000938