Łysienie plackowate (ogniskowe): przyczyny, objawy, leczenie
Łysienie plackowate (łysienie ogniskowe, alopecia areata) to typ wypadania włosów związany z zaburzeniami w pracy układu odpornościowego, w którym mieszki włosowe są atakowane przez własne komórki obronne organizmu. Na chorobę cierpi 2% światowej populacji: dorośli i dzieci.
✅ MIEJSCA występowania
Na skórze pojawiają się pojedyncze lub mnogie ogniska całkowitego braku włosów, o kształcie okrągłym lub owalnym, o rozmiarach od małych (0,2 - 1 cm) do rozległych. Oprócz głowy łysienie występuje także w okolicy brwi, rzęs, brody i wąsów, a także w formie fali wokół obwodu głowy (ofiaza).
❗ W przypadku długotrwałego postępu znane są przypadki całkowitej utraty włosów na głowie (alopecia totalis, łysienie całkowite) i na całym ciele (alopecia universalis).
✅ CECHY CHARAKTERYSTYCZNE
- Pojawia się nagle.
- Skóra w miejscach łysienia jest gładka i często nie wykazuje oznak stanu zapalnego.
- W pobliżu miejsc łysienia znajdują się obszary ze zdrowymi włosami.
- Odrost włosów może nastąpić spontanicznie, niezależnie od tego, czy zastosowano leczenie, czy nie.
- Możliwe jest nawrót choroby bez widocznych przyczyn.
✅ PRZYCZYNY
Przyczyny powstawania łysienia plackowatego nie są do końca poznane, ale bodźcem do jego rozwoju mogą być:
- Stres, depresja, nerwica
- Charakter dziedziczny
- Choroby autoimmunologiczne
- Niedobór witaminy D
- Niedobór cynku
- Reakcje alergiczne
- Zaburzenia hormonalne
- Choroby zakaźne
- Niezdrowy styl życia (złe odżywianie, zaburzenia snu, palenie, stany nerwowe, nadwaga).
🔔 Według zagranicznych badań naukowych, ponad 42,7% pacjentów z łysieniem plackowatym miało przeciwciała przeciwko tarczycy, co wskazuje na wspólne przyczyny i mechanizmy między autoimmunologicznymi chorobami tarczycy a łysieniem. Więcej szczegółów – sekcja „Choroba Hashimoto”.
🔔 Badania wykazały związek między łysieniem plackowatym a niskim poziomem witaminy D, którą należy suplementować, jeśli jej poziom we krwi jest niski (poniżej 30 ng/ml) i dążyć do podniesienia jej wartości w przypadku łysienia do co najmniej 50 ng/ml. Więcej szczegółów – sekcja „Niedobór witaminy D”.
🔔 Choroba może mieć charakter dziedziczny: udowodniono związek genetyczny podwyższonego ryzyka rozwoju łysienia plackowatego u osób, które mają bliskich krewnych z tym schorzeniem.
🔔 Według badań, nie wiadomo, jak mikrobiota jelitowa może wpływać na patogenezę (mechanizm powstawania) łysienia plackowatego, jednak związek łysienia plackowatego i dysbiozy jelitowej jest zauważalny, podobnie jak ma to miejsce w przypadku zapalnych chorób jelit, w tym wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna.
❗ Istnieje opinia, która wymaga dodatkowych badań, że jedną z przyczyn pojawienia się łysienia plackowatego mogą być reakcje alergiczne, w których dochodzi do stopniowego nasilania się reakcji organizmu na alergen. Teoretycznie istnieje związek: w łysieniu plackowatym układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, reakcje alergiczne również są związane z układem odpornościowym i mogą wywoływać stres w organizmie, potencjalnie prowokując lub nasilając łysienie plackowate.
Będąc z natury chorobą autoimmunologiczną, zakłada się, że łysienie plackowate może być związane, występować łącznie i nasilać się z innymi stanami autoimmunologicznymi:
- Choroby tarczycy
- Celiakia (nietolerancja glutenu)
- Cukrzyca typu 1
- Reumatoidalne zapalenie stawów
- Łuszczyca (choroba skóry)
- Toczeń rumieniowaty układowy (choroba skóry)
- Bielactwo (depigmentacja skóry)
- Choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- Atopowe zapalenie skóry.
✅ LECZENIE
INSTRUKCJA KROK PO KROKU - sekcja „Co robić w przypadku łysienia plackowatego”.
W leczeniu stosuje się:
- Preparaty hormonalne w postaci maści i kremów.
- Terapię iniekcyjną w ogniska łysienia.
- Zewnętrzne środki rozszerzające naczynia krwionośne, aby poprawić krążenie i dopływ krwi do mieszków włosowych w fazie remisji: mikroigłowanie, karboksyterapia, masaż, fototerapia (mają solidne podstawy naukowe) i inne.
- Przyjmowanie witamin i minerałów, zwłaszcza witaminy D i cynku.
- Immunoterapię (rzadko).
- Dietoterapię: w diecie powinno znajdować się jedzenie o wysokiej zawartości cynku: wątroba, czerwone mięso, jaja, rośliny strączkowe, owoce morza, produkty pełnoziarniste, orzechy, grzyby, świeże warzywa; należy ograniczyć kawę. Pomoc – sekcja „Jedzenie dla włosów”.
- Zmianę stylu życia (pełnowartościowy sen, więcej ruchu i spacerów na świeżym powietrzu, uprawianie sportu, rezygnacja z alkoholu i palenia, kontrola poziomu stresu). Więcej szczegółów - sekcja „Co robić - W przypadku stresu”.
Przebieg leczenia: od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od nasilenia stanu.
🔔 Istnieją badania naukowe dotyczące leczenia łysienia plackowatego preparatem Viviscal (Schemat 7), zgodnie z którymi 92 % uczestników zauważyło wzrost włosów po 6 miesiącach regularnego przyjmowania suplementu Viviscal, z czego 14 % po 12 miesiącach osiągnęło pełną odbudowę włosów. Wzrost włosów zaobserwowano również u osób z łysieniem całkowitym (ciężka postać łysienia plackowatego) oraz uniwersalnym. Szczegóły w sekcji - „Badania Viviscal”.
Inne schematy eliminacji niedoborów i stymulacji wzrostu włosów również nadają się do leczenia łysienia plackowatego:
Spośród schematów zewnętrznych odpowiedni jest:
Schematy mają naukowe uzasadnienie, są skuteczne przy wypadaniu włosów u kobiet i mężczyzn, a także mogą być stosowane w warunkach domowych.
Ważne! Po wykryciu łysienia plackowatego nie podejmuj samoleczenia. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym skuteczniejsze ono będzie. Jak najszybciej skonsultuj się z trychologiem lub dermatologiem.
Treść artykułu ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed podjęciem decyzji dotyczących zdrowia należy skonsultować się z lekarzem.
✅ Źródła
[1] National Institutes of Health, Alopecia areata — Clinical information, https://www.niams.nih.gov/health-topics/alopecia-areata
[2] Sibbald C. et al., 2023, J Cutan Med Surg, PMCID: PMC10291119, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10291119/
[3] Darwin E. et al., 2018, Int J Trichology, doi: 10.4103/ijt.ijt_99_17 PMCID: PMC5939003 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5939003/
Łysienie plackowate (alopecia areata) to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, powodując ogniskową utratę włosów na głowie i innych częściach ciała.
- Okrągłe lub owalne ogniska wypadania włosów (1–5 cm), zwykle gładkie i bez stanu zapalnego.
- Czasem łysienie brwi, rzęs lub brody.
- Możliwe mniejsze, liczne plamy na głowie; ogniska mogą się łączyć w większe obszary.
- W niektórych przypadkach włosy odrastają, a potem mogą ponownie wypadać.
Przyczyna nie jest w pełni poznana, ale główne czynniki to:
- reakcja autoimmunologiczna,
- predyspozycje genetyczne (historia rodziny),
- stres psychiczny lub fizyczny,
- infekcje wirusowe lub bakteryjne,
- niezdrowy styl życia.
Tak, ryzyko jest większe u osób z historią rodzinną chorób autoimmunologicznych, ale nie każda osoba z rodziną chorujących zachoruje.
Często tak. Wiele osób doświadcza samoistnego odrostu włosów w ciągu 6–12 miesięcy, ale choroba może mieć charakter nawrotowy. W niektórych przypadkach może przejść w cięższe formy, takie jak alopecia totalis — utrata wszystkich włosów na głowie, lub alopecia universalis — utrata włosów na całym ciele. Łysienie plackowate jest nieprzewidywalne, spontaniczne remisje są częste, ale możliwa jest progresja.
- Ogniska mogą utrzymywać się od kilku tygodni do miesięcy.
- Nowe włosy zwykle odrastają w ciągu 6–12 miesięcy, ale choroba może nawracać.
W większości przypadków nie dochodzi do całkowitej utraty włosów, ale w rzadkich przypadkach choroba może przejść w łysienie całkowite (alopecia totalis) lub uogólnione (alopecia universalis).
Rozpoznanie opiera się na:
- dokładnym wywiadzie medycznym,
- badaniu skóry głowy (ograniczone, gładkie plamy),
- trichoskopii (włosy wykrzyknikowe, puste mieszki włosowe, kropki dystroficzne),
- w razie wątpliwości badaniach laboratoryjnych w kierunku chorób autoimmunologicznych.
Nie ustalono jeszcze jednoznacznie, czy stres jest główną przyczyną łysienia plackowatego, ale może wywoływać zaostrzenia u osób predysponowanych genetycznie.
Nie ma dowodów, że dieta powoduje łysienie plackowate, ale niedobory żelaza, cynku, białka i witamin z grupy B mogą pogarszać kondycję włosów i opóźniać odrost.
- Kortykosteroidy miejscowe (maści, iniekcje) lub ogólne (w ciężkich przypadkach).
- Immunoterapia miejscowa (np. difencyprone — indukcja reakcji alergicznej).
- Leki modulujące układ odpornościowy (inhibitory JAK).
- Laseroterapia (LLLT) lub mezoterapia w łagodnych/rozlanych formach.
- Minoksydyl miejscowo jako terapia wspomagająca, ale nie główny.
- Leczenie zawsze dobierane indywidualnie przez dermatologa/trychologa na podstawie rozległości i dynamiki zmian.
Nie. Mogą pojawić się również ogniska na brwiach, rzęsach, brodzie lub innych częściach ciała.
